«نوروپاتی چیست؟» یکی از پرسش‌های پرتکرار کاربران درباره این بیماری است. در این مطلب، اطلاعات کامل و مبتنی بر منابع پزشکی معتبر درباره این موضوع ارائه می‌شود.
تعریف نوروپاتی و تفاوت آن با پلی‌نوروپاتی
نوروپاتی اصطلاحی کلی است برای هر نوع آسیب یا بیماری که عملکرد طبیعی اعصاب محیطی را مختل کند؛ اعصابی که خارج از مغز و نخاع قرار دارند و وظیفه انتقال اطلاعات حسی، فرمان‌های حرکتی و تنظیم عملکردهای غیرارادی بدن را بر عهده دارند. وقتی غلاف میلین یا بدنه آکسون یک عصب آسیب می‌بیند، سیگنال‌های عصبی به‌درستی منتقل نمی‌شوند و فرد علائمی مانند بی‌حسی، سوزش، گزگز یا ضعف را تجربه می‌کند.
اصطلاح پلی‌نوروپاتی زمانی به کار می‌رود که این آسیب به‌طور هم‌زمان و معمولاً متقارن در تعداد زیادی از اعصاب محیطی رخ دهد، برای مثال در نوروپاتی دیابتی که اغلب از دورترین نقاط بدن یعنی نوک انگشتان پا شروع می‌شود. در مقابل، وقتی تنها یک عصب خاص آسیب می‌بیند، مانند سندرم تونل کارپال در مچ دست، از اصطلاح مونونوروپاتی یا نوروپاتی کانونی استفاده می‌شود.
نکات کلیدی
- آسیب عملکرد اعصاب محیطی خارج از مغز و نخاع
- پلی‌نوروپاتی: درگیری متقارن چند عصب
- مونونوروپاتی: درگیری یک عصب خاص
- دیابت شایع‌ترین عامل زمینه‌ساز
- در برخی موارد علت نامشخص (ایدیوپاتیک) باقی می‌ماند
| نوع | ویژگی اصلی |
|---|---|
| پلی‌نوروپاتی | درگیری متقارن چند عصب، معمولاً از پا شروع می‌شود |
| مونونوروپاتی (کانونی) | درگیری یک عصب مشخص مانند تونل کارپال |
| مونونوریت مولتیپلکس | درگیری چند عصب مجزا و غیرمتقارن هم‌زمان |
برای ارتباط با متخصصان این حوزه، به لیست زیر مراجعه کنید:
برای مطالعه کامل‌تر این حوزه، می‌توانید راهنمای جامع نوروپاتی را نیز ببینید.
در همین زمینه، مطلب آیا بیماری نوروپاتی خطرناک است نیز می‌تواند مفید باشد.
پیشنهاد می‌شود مطلب نوروپاتی پا را هم بخوانید.
جهت بررسی دقیق‌تر این موضوع، نوروپاتی عصبی را ببینید.
چه کسانی بیشتر در معرض نوروپاتی هستند
افراد مبتلا به دیابت نوع یک یا دو، به‌ویژه در صورت کنترل ضعیف قند خون طی سال‌ها، بیشترین گروه در معرض خطر نوروپاتی محیطی هستند. علاوه بر آن، مصرف مزمن الکل، کمبود ویتامین B12 یا B1، بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس، عفونت‌هایی مانند HIV، شیمی‌درمانی برخی سرطان‌ها و نارسایی مزمن کلیه از عوامل زمینه‌ساز شناخته‌شده هستند.
در بخشی از موارد، با وجود بررسی‌های کامل، علت مشخصی برای نوروپاتی یافت نمی‌شود که به آن نوروپاتی ایدیوپاتیک گفته می‌شود. شناخت عامل زمینه‌ای اهمیت زیادی دارد زیرا در بسیاری موارد، کنترل آن بیماری زمینه‌ای می‌تواند روند پیشرفت آسیب عصبی را کند یا متوقف کند.
جهت مراجعه حضوری، معرفی پزشکان متخصص در این حوزه را در ادامه مشاهده کنید:
سوالات متداول
نوروپاتی چیست؟
نوروپاتی به آسیب یا اختلال عملکرد اعصاب محیطی گفته می‌شود که باعث بی‌حسی، سوزش، گزگز یا ضعف در ناحیه عصب‌دهی آن عصب می‌گردد.
پلی نوروپاتی با نوروپاتی چه فرقی دارد؟
پلی‌نوروپاتی نوعی نوروپاتی است که در آن چندین عصب به‌طور هم‌زمان و متقارن درگیر می‌شوند، در حالی که نوروپاتی اصطلاح عمومی‌تری است که مونونوروپاتی را هم شامل می‌شود.
آیا نوروپاتی یک بیماری مستقل است یا نشانه بیماری دیگر؟
در اغلب موارد نوروپاتی نشانه یا عارضه یک بیماری زمینه‌ای مانند دیابت یا کمبود ویتامین است، هرچند انواع ارثی آن می‌توانند به‌صورت مستقل و ژنتیکی بروز کنند.
آیا نوروپاتی همیشه در پا شروع می‌شود؟
در پلی‌نوروپاتی‌های متابولیک مانند نوع دیابتی، شروع از پا به دلیل طول بیشتر الیاف عصبی پا شایع‌تر است، اما مونونوروپاتی‌ها می‌توانند در هر نقطه از بدن مانند دست یا صورت آغاز شوند.
“Peripheral neuropathy is a result of damage to nerves located outside of the brain and spinal cord, often causing weakness, numbness and pain, usually in the hands and feet.”
توصیه می‌شود برای تشخیص قطعی و دریافت برنامه درمانی مناسب، حتماً به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.